# Czy strach przed AI już kiedyś przeżyliśmy?

*The Devil’s Wagon*

Wyobraź sobie ulicę pełną koni i wozów. Nagle pojawia się maszyna, która jedzie sama. Hałasuje, śmierdzi, płoszy zwierzęta. Dla właściciela to przyszłość. Dla człowieka obok: zagrożenie. Brzmi znajomo?

**Strach przed AI przypomina lęk przed pierwszymi samochodami.** Wracają pytania o bezpieczeństwo, pracę i utratę kontroli. Ale historia motoryzacji nie dowodzi, że dzisiejsze obawy są bezpodstawne. Sprawdźmy fakty.

## Devil’s Wagon, czyli „diabelski wóz”

„Devil wagon” było określeniem wczesnych samochodów. [Archiwum Charlottetown](https://charlottetownstories.wordpress.com/picturing-a-city-exhibits/heat-lights-and-the-devil-wagon-a-history-of-energy-and-innovation-in-charlottetown/transportation-the-automobile-or-devil-wagon/) opisuje mieszkańców Wyspy Księcia Edwarda, którzy tak nazywali hałaśliwe maszyny płoszące konie. W 1908 roku zakazano tam ruchu aut po publicznych drogach. Później stopniowo go przywracano.

Łatwo dziś się z tego śmiać. Tyle że korzyść właściciela samochodu i doświadczenie ludzi mijanych na drodze nie były tym samym. Z AI jest podobnie: firma może widzieć oszczędność, pracownik zmianę swojej roli, a klient ryzyko błędnej odpowiedzi.

## Czerwona flaga: co naprawdę mówiła ustawa?

Brytyjski [Locomotives Act 1865](https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Vict/28-29/83/pdfs/ukpga_18650083_en.pdf), znany jako Red Flag Act, wymagał co najmniej trzech osób obsługi pojazdu. Jedna miała iść z czerwoną flagą minimum 60 jardów, czyli około 55 metrów, przed nim. Limit prędkości wynosił 4 mile na godzinę poza miastami i 2 w miastach oraz wsiach: około 6,4 i 3,2 km/h.

**To rok 1865, nie początek XX wieku.** Przepis dotyczył drogowych pojazdów napędzanych mechanicznie, w tym parowych. Benz zgłosił [patent na swój samochód w 1886 roku](https://group.mercedes-benz.com/company/tradition/company-history/1885-1886.html), 21 lat później. Przepis nie wymagał, by flagę niosło dziecko.

## Czy AI zabierze nam pracę?

Według [raportu ILO i NASK z maja 2025 roku](https://www.ilo.org/resource/news/one-four-jobs-risk-being-transformed-genai-new-ilo%E2%80%93nask-global-index-shows) **25% światowego zatrudnienia** przypada na zawody potencjalnie podatne na wpływ generatywnej AI. W krajach o wysokich dochodach to 34%.

Nie oznacza to likwidacji co czwartego etatu. Badacze oceniają możliwość zmiany zadań, a transformację pracy uznają za bardziej prawdopodobną niż pełne zastępowanie ludzi. To nie jest pomiar zwolnień ani gwarancja bezpieczeństwa.

Dlatego pytanie „czy AI zastąpi grafika?” rozbiłbym na etapy: brief, pomysł, warianty, ocena, wdrożenie. Automatyzacja jednego etapu nie oznacza przejęcia całej odpowiedzialności. Więcej piszę [o AI i pracy grafików](/post/ai-vs-graficy/).

## Ile miejsc pracy stworzyły samochody i internet?

**Samochody: około 6,9 mln miejsc pracy netto w USA w latach 1910–1950.** McKinsey szacuje 7,5 mln nowych miejsc i 623 tys. utraconych. Źródło: [„Jobs lost, jobs gained” (2017), s. 43](https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/industries/public%20and%20social%20sector/our%20insights/what%20the%20future%20of%20work%20will%20mean%20for%20jobs%20skills%20and%20wages/mgi%20jobs%20lost-jobs%20gained_report_december%202017.pdf#page=53).

## Jakie miejsca pracy może otworzyć AI?

[World Economic Forum, „Future of Jobs Report 2025”](https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/in-full/2-jobs-outlook/), prognozuje do 2030 roku **11 mln nowych i 9 mln wypartych miejsc pracy** wskutek rozwoju AI i technologii przetwarzania informacji. To oczekiwania pracodawców, nie osiągnięty wynik. WEF wymienia specjalistów AI i uczenia maszynowego wśród najszybciej rosnących zawodów.

Moim zdaniem pełną listę stanowisk, które AI umożliwi, dopiero poznamy. Łatwiej wskazać dzisiejsze zadania do automatyzacji niż przewidzieć usługi i zawody, które dopiero z niej wyrosną.

## Czy AI zawsze przyspiesza pracę?

[Badanie 5172 pracowników obsługi klienta (QJE, 2025)](https://doi.org/10.1093/qje/qjae044) wykazało z AI średnio **15% więcej rozwiązanych spraw na godzinę**. Z kolei [METR (2025)](https://metr.org/blog/2025-07-10-early-2025-ai-experienced-os-dev-study/) odnotowało **19% dłuższy czas pracy** u 16 programistów wykonujących 246 zadań w znanych projektach. To różne warunki, nie uniwersalne wyniki. [Aktualizacja METR z lutego 2026](https://metr.org/blog/2026-02-24-uplift-update/) sugeruje większe korzyści z nowszych narzędzi, ale problemy z doborem uczestników i zadań uniemożliwiają wiarygodne oszacowanie efektu.

## Od diabelskiego wozu do codziennego narzędzia

Ponad sto lat temu samochód straszył, płoszył konie i wywracał znany porządek. Dziś trudno wyobrazić sobie bez niego codzienność. Po drodze trzeba było nauczyć się jeździć, ustalić zasady i poradzić sobie z problemami. Technologia zaczęła służyć ludziom, choć jej oswajanie nie było ani łatwe, ani bezbolesne.

Dziś wokół AI też jest dużo krzyku i straszenia. Tymczasem już widzimy zastosowania, w których pomaga ludziom pracować. Początkowe trudności nie przekreślają tej wartości - pokazują, czego jeszcze musimy się nauczyć. Oswajając AI, uczymy się, gdzie pomaga, a gdzie potrzebuje kontroli.

---

Kategorie: AI, Psychologia, Random
Opublikowano: 2025-05-18
Źródło: https://mikirobi.ai/post/czy-strach-przed-ai-juz-kiedys-przezylismy/