Krępy zapowiadacz w granatowym mundurze i czapce mówi do chromowanego mikrofonu w drewnianej budce, za oknem peron z fioletowym pociągiem.AI

Prawa UX · Serial position effect

Efekt
pierwszeństwa
i świeżości.

Z listy stacji w megafonie zapamiętasz pierwszą i ostatnią. Środek przelatuje. Tak działa efekt pozycji szeregowej: początek i koniec listy zostają w głowie, a środek ginie.

  1. 02Dwanaście stacji
  2. 03Skąd się wziął
  3. 04Dwie pamięci
  4. 05Najważniejsze na brzegi
  5. 06Pytania

Gdynia, Sopot… Warszawa.

Dwanaście stacji z megafonu, każda tak samo ważna. Tak mniej więcej wygląda to, co zostaje w głowie pasażera.

PoczątekZdążyłeś go powtórzyć.

ŚrodekGinie między sąsiadami.

KoniecJeszcze brzmi w uchu.

  1. Początek. Zdążyłeś go powtórzyć.Gdynia
  2. Sopot
  3. Gdańsk
  4. Środek. Ginie między sąsiadami.Tczew
  5. Malbork
  6. Iława
  7. Działdowo
  8. Mława
  9. Ciechanów
  10. Koniec. Jeszcze brzmi w uchu.Nasielsk
  11. Legionowo
  12. Warszawa

Odsetek osób, które pamiętają stację. Wartości poglądowe, kształt krzywej jak w badaniach nad listami słów.

Słoneczny peron z ozdobnym zadaszeniem i długim fioletowym pociągiem, który ginie w oddali.AI

Pamięć ma kształt litery U.

W 1885 roku Hermann Ebbinghaus uczył się na pamięć list bezsensownych sylab i badał na sobie, co zostaje. W 1962 roku Bennet Murdock czytał ludziom listy od 10 do 40 słów. Zawsze wychodziła ta sama krzywa w kształcie litery U.

Efekt pierwszeństwa
Początek listy. Zdążyłeś go sobie powtórzyć.
Efekt świeżości
Koniec listy. Jeszcze brzmi Ci w uchu.
Na drewnianym biurku chromowany mikrofon, fioletowy kasownik do biletów, zegarek kieszonkowy, książka i filiżanka herbaty.AI

Dwie pamięci, jedna krzywa.

W 1966 roku Murray Glanzer i Anita Cunitz kazali ludziom przez 30 sekund głośno liczyć, zanim przypomnieli sobie listę. Liczenie nie dawało powtarzać słów w myślach. Koniec listy przepadł, a początek został. To dowód, że oba brzegi trzymają się z innych powodów.

Miejsce na liścieDlaczego zostajeCo to psuje
PoczątekJest czas, żeby go sobie powtórzyć, więc trafia do pamięci na dłużej.Za szybkie tempo, bez chwili na powtórkę.
ŚrodekNie zostaje. Konkuruje z sąsiadami z obu stron.Długa lista podobnych rzeczy.
KoniecWciąż siedzi w pamięci krótkotrwałej.Pół minuty przerwy albo inne zajęcie.

Najważniejsze na brzegi.

Gdy coś ma zostać w głowie, postaw to na początku albo na końcu. Środek zostaw na rzeczy, których ludzie i tak szukają sami.

  1. 01

    Dolny pasek

    Najważniejsze zakładki stoją na brzegach: Start na początku, Profil na końcu. Środek to miejsce na rzeczy, których się szuka rzadziej.

  2. 02

    Lista w cenniku

    Najmocniejszy argument otwiera listę, drugi ją zamyka. W środku zostaje to, co ważne, ale nie przesądza o zakupie.

  3. 03

    Prompt do AI

    Prompt to też lista. Co jest na zdjęciu, napisz na początku, a format i zakazy na końcu. Szczegóły zostaw w środku.

Prompty układamy tak samo na szkoleniu AI dla zespołów.

Rząd dwunastu fioletowych walizek pod jasną ścianą na peronie. Światło pada tylko na pierwszą i ostatnią.AI

Pytania o efekt pierwszeństwa i świeżości.

  1. 01

    Co to jest efekt pierwszeństwa i efekt świeżości?

    Dwa brzegi tego samego zjawiska. Z listy najlepiej pamiętamy pierwsze pozycje (pierwszeństwo) i ostatnie (świeżość). Razem nazywa się to efektem pozycji szeregowej.

  2. 02

    Czym różni się jeden od drugiego?

    Początek zostaje, bo zdążyliśmy go powtórzyć. Koniec, bo jeszcze go słyszymy. Wystarczy pół minuty zajęcia czymś innym, na przykład liczenia na głos, żeby koniec przepadł, a początek nadal został.

  3. 03

    Gdzie w interfejsie postawić najważniejsze opcje?

    Na brzegach: pierwsza i ostatnia zakładka dolnego paska, pierwsza i ostatnia pozycja menu, pierwszy i ostatni punkt listy korzyści. Ale w menu i tak warto dzielić długie listy na krótkie grupy.

  4. 04

    Czy to działa też przy ocenianiu ludzi?

    Tak, w podobny sposób. W 1946 roku Solomon Asch pokazał, że te same cechy opisane w innej kolejności dają inne wrażenie o człowieku. Pierwsze słowa ustawiają odbiór reszty.

O zmierzchu pod fioletowym niebem pociąg odjeżdża po torach, kilka małych postaci stoi na peronie przy latarniach.AI

Efekt pozycji w trzech zdaniach.

  1. 01Z listy pamiętamy początek i koniec, środek ginie.
  2. 02Początek zostaje, bo zdążyliśmy go powtórzyć, a koniec, bo jeszcze brzmi.
  3. 03To, co ma zostać w głowie, stawiaj na brzegach.

Na brzegi.

Branding, design i AI w pracy grafika.mikirobi.ai
01/07